Niemen

Niemen – Czesław Niemen – Czesław Wydrzycki – Czesław Wydrzycki-Niemen (1939 Stare Wasiliszkii – 2004 Warszawa) – wokalista, multiinstrumentalista, kompozytor. Był bez wątpienia najwybitniejszym twórcą z kręgu tzw. muzyki niepoważnej, który przez pewien czas próbował flirtować z jazzem, ale to nie był jego świat.

Karierę zaczynał jeszcze na Białorusi w szkolnym i kościelnym chórze, po czym przez dwa lata uczył się gry na fortepianie w liceum pedagogicznym w Grodnie. W 1958 roku w ramach masowych przesiedleń Polaków z Kresów Wschodnich trafił do Drawska Pomorskiego, a następnie przez  Świebodzin do Sopotu  i rozpoczął naukę w klasie fagotu w Liceum Muzycznym w Gdańsku, gdzie zaprzyjaźnił się z Helmutem Nadolskim. Równolegle dorabiał sobie jako doker i stroiciel fortepianów oraz występował klubie Żak, śpiewając solo piosenki latynoamerykańskie i rosyjskie. W 1962 roku zrobił furorę na Festiwalu Młodych Talentów w Szczecinie i trafił do zespołu Niebiesko-Czarni, z którym nagrał pierwsze płyty, odnosząc sukcesy w kraju oraz poza jego granicami – m.in. w paryskiej Olimpii (1963). Gdy zainteresowanie jego talentem i popularność przerosła notowania zespołu, przeniósł się do Warszawy i pod koniec 1965 roku rozpoczął karierę solową, kierując swe muzyczne zainteresowania ku muzyce bardziej wyrafinowanej. W rok później skaperował muzyków stołecznego zespołu Chochoły, tworząc formację Akwarele, do której zaangażował dwóch instrumentalistów gdańskiej grupy Flamingo – Ryszard Podgórski (tp) i Andrzej Dorawa (tb). Na początku 1969 roku, będąc już absolutnym hegemonem polskiej estrady i rozpoznawalną postacią na rynku europejskim, zorganizował nowy zespół (Enigmatic) ewidentnie ciążący ku progresywnej muzyce rockowej. Realizując swą wizję nowej muzyki, którą łączył z poezją m.in. Norwida, angażował uznanych już muzyków jazzowych – Zbigniew Namysłowski (sax), Michał Urbaniak (viol), Czesław Bartkowski, a później Janusz Stefański (dr),. Pod koniec 1971 roku wziął udział w nagraniu płyty z muzyką filmową i teatralną Andrzeja Kurylewicza, w której to sesji udział również wzięli: Wanda Warska, Andrzej Przybielski, Jacek Bednarek i Władysław Jagiełło. Niedługo potem zmontował nowy zespół pod nazwą Niemen, do którego zaangażował śląskie trio, znane później jako SBB, oraz Helmuta Nadolskiego i Andrzeja Przybielskiego. Nagrywał z nimi zarówno w Polsce jak i na Zachodzie (1972-73). Na początku 1973 roku w Nowym Jorku nagrał płytę „Mourner’s Rhapsody”, w realizacji której udział wzięli m.in. muzycy Mahavishnu Orchestra (Jan Hammer i Rick Laird) oraz John Abercrombie, Don Grolnick i Michał Urbaniak. Po powrocie do kraju zorganizował kolejny zespół nazwany Aerolit, w którym grał Andrzej Nowak, przez jakiś czas związany z Wybrzeżem, po czym coraz bardziej zdecydowanie zaczął dryfować w kierunku muzyki elektronicznej, którą tworzył aż po kres swych dni.  Brał również udział w nagraniu płyty „Medytacje” Helmuta Nadolskiego (1976) i „Samarpan” Sławomira Kulpowicza 1987 roku. W międzyczasie na raty nagrał kilka utworów na płytę „Michael Urbaniax Extravaganza” Michała Urbaniaka (1986), a w 1990 roku zgrał na debiutanckiej płycie Tomasz Kciuka Jaworskiego (Little Wing).

Niemen brał udział w bardzo wielu różnych festiwalach, m.in jazzowych – Jazz Yatra ’77 w Bombaju (Indie) oraz Jazz Jamboree – z Zbigniewem Namysłowskim, Januszem Muniakiem, Włodzimierzem Nahornym i Tomaszem Stańko (1970); grupą Niemen, gdzie wykonał „Kattornę” Krzysztofa Komedy (1972); z Helmutem Nadolski (1974) oraz Michałem Urbaniakiem i Wojciechem Karolakiem (1986). Poza tym grał na Jazz Jantar ’74 oraz zagrał kilka koncertów z zespołem Laboratorium (1975).