ŻAK – Gdańsk

Klub ŻAK – Przez ponad 40 lat nosił on nazwę Klub Studentów Wybrzeża „Żak” i istnieje od 1957 roku i przez wiele, wiele lat był jednym z najprężniej działających akademickich centrów kulturalnych w Polsce.

 

„Żak” miał siedzibę w czterech miejscach. Pierwotnie, w latach 1957-78 i 1988-99,  mieścił się w zabytkowym, XIX-wiecznym pałacyku przy Hucisku (ul. Wały Jagiellońskie 1), w którym przed wojną rezydowała Liga Narodów, a po niej, Komitet Wojewódzki Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Gdy w roku 1978 rozpoczął się remont tego obiektu, „Żak” przeniósł się do pomieszczeń po kawiarni i kinie Kameralne (ul. Długiej 57). W 1988 roku klub wrócił do swej starej siedziby, z której został „eksmitowany” do budynku przy ul. Straganiarskiej 18/19, by w roku 2001 roku „zakotwiczyć się” we Wrzeszczu (al. Grunwaldzkiej 195/197), gzie wcześniej funkcjonowały tramwajowe warsztaty remontowe. W tym też czasie zmieniony został status prawny tej placówki oraz skrócona została jego nazwa.

 

Żak był niezwykle kreatywną placówką kulturalną, w której na równych prawach funkcjonowali artyści wszystkich dziedzin sztuki i to nie tylko studenci. Od początku był też ostoją dla trójmiejskiego jazzu.

W 1957 roku, gdy formalnie jeszcze klub nie istniał, odbywały się tam całonocne jam-sessions będące przystawką do II Ogólnopolskiego Festiwalu Muzyki Jazzowej w Sopocie.. W latach 1965-67, w podziemiach Żaka, funkcjonowała legendarna „Piwnica u Kuzynów”, a w pomieszczeniach biurowych, redakcja miesięcznika „Jazz”. W tym czasie rezydentami klubu były: zespoły Ryszarda Kruzy, Al Musiała i Huberta Paździerewicza, formacje: Nord Coast Quintet, Garden Jazz Group, Jazz Band Tralabomba. big band Jana Tomaszewskiego oraz formacja Stanisława Cieślaka, a później m.in. Baszta, Antykwintet, Trzeci Salon, Zu-Zu i wiele innych.

 

Tam to występowały amerykańskie grupy: New York Jazz Quartet i Delta Rhythm Boys (1960) oraz debiutowali m.in.: Czesław Niemen-Wydrzycki (1959) Czerwono-Czarni (1960) i Niebiesko-Czarni (1962). W roku 1972 kierownictwo Żaka zorganizowano III Festiwal Jazzowy w sopockiej Operze Leśnej, który przyjął nazwę „Jazz Jantar”. W latach 1973-81, po wrogim przejęciu, o jego losach decydowało Polskie Stowarzyszenie Jazzowe (PSJ), po czym klub odzyskał nad nim pieczę, ale już w 1987 roku festiwal zniknął on z kalendarza. W 1997 roku „Jazz Jantar” został wskrzeszony na nowych zasadach i dzisiaj jest sztandarową imprezą klubu – w 2021 roku w ankiecie „Jazz Forum” został on uznany za najlepszy festiwal jazzowy w Polsce.

Prezesami Żaka byli kolejno: Jerzy Jaroszka (   –    ), Bogusław Sakowicz (   –    ), Czesław Druet (   –    ), Bogusław Sakowicz (   –    ), Andrzej Cybulski (1957-64), Jerzy Jankowiak (   –    ), Brunon „Bunio” Przewoźniak (1964-  ), Karol Dąbrowski (   –    ), Stanisław Zarzecki (   –    ), Maciej Krzyżanowski (1970-72), Jerzy Belceń (   –    ), Andrzej Gruszczyk (   –    ), Krzysztof Nawrocki (   –    ), Krzysztof Kasprzyk (   –    ), Krzysztof Żmijewski (   –    ), Sławomir Kozak (   –    ), Jerzy Misiorny (1978-83), Wojciech Kaczorowski (   –    ), Zbigniew Jasiewicz (   –    ), Marek Baranowski (1987-89), Jacek Wilczewski (   –    ), Piotr Górny (   –    ), Jerzy Dziąba (   –    ), Jarosław Chrząstek (   –    ), Ewa Merchut (   –    ) i obecnie, Magdalena Renk-Grabowska  (1996-    ).